De 11 gezondheidspatronen van Gordon
De patronen vormen samen een complete anamnese. Je loopt ze één voor één langs en signaleert per patroon of er sprake is van een functioneel of disfunctioneel patroon.
- Gezondheidsbeleving en -instandhouding — Hoe ervaart de cliënt zijn gezondheid en hoe zorgt hij ervoor?
- Voeding en stofwisseling — Eet- en drinkpatroon, gewicht, huid en wondgenezing.
- Uitscheiding — Urine, ontlasting, transpiratie.
- Activiteiten — Beweging, ADL, vrije tijd, energie.
- Slaap en rust — Slaapkwaliteit, ritme, herstel.
- Cognitie en waarneming — Zien, horen, geheugen, pijnbeleving.
- Zelfbeleving — Zelfbeeld, lichaamsbeeld, gevoel van waarde.
- Rollen en relaties — Gezin, werk, sociale rol, mantelzorg.
- Seksualiteit en voortplanting — Beleving en eventuele zorgen rond seksualiteit.
- Stressverwerking — Coping, draagkracht, levensgebeurtenissen.
- Waarden en levensovertuigingen — Wat geeft het leven betekenis? Spiritualiteit, normen.
De PES-structuur
Bij een disfunctioneel patroon schrijf je een verpleegkundige diagnose volgens PES:
- P — Probleem: de NANDA-diagnose of korte probleemnaam. Bv. "Risico op vallen".
- E — Etiologie: de oorzaak of samenhangende factoren — het "samenhangend met". Bv. "samenhangend met spierzwakte en duizeligheid bij opstaan".
- S — Symptomen: de waarneembare signalen — het "zich uitend in". Bv. "zich uitend in twee valincidenten in de afgelopen maand en onzekere gang".
Volledig voorbeeld:
"Risico op vallen samenhangend met spierzwakte en orthostatische hypotensie, zich uitend in twee valincidenten in de afgelopen maand en een onzekere gang."
Wanneer gebruik je Gordon/PES?
- In het verpleegkundig onderwijs (mbo en hbo-V).
- In ziekenhuizen en GGZ waar met NANDA wordt gewerkt.
- Wanneer je een gestructureerde, klinische diagnose nodig hebt voor de overdracht.
In de wijkverpleging is het Omaha System gangbaarder. Voor persoonsgerichte ouderenzorg past het zorgleefplan beter.
In de generator
Kies bovenaan in de generator voor Gordon/PES. De stortbak-input wordt dan gemapt op de 11 patronen en per probleem krijg je een PES-formulering die je direct kunt overnemen.